Escoltan's
Volver al inicio

MUSIKA ETA DANTZA

HERRI DANTZAK EDO PARTAIDETZA DANTZAK

Musika eta dantza mallorcar tradizionalaren munduan bi alderdi dira bizikide: mostres eta ballades populars.

Mostres deituek gaurkoaz aurreko mendeetako kultura tradizionalaren atal bat izan zen oroitzapen historikoa ordezkatu nahi dute (batez ere, janzkera, tresneriaren eta sonoritatearen, eta abarren alorretan ikerketa desberdinen lanen ekarpena egiten duten taldeek). Gainera hori guztia herri mailan mallorcartasunarekin identifikatzen diren sinboloen parte eratzen du, neurri handia batean janzkerarengatik, alderdi bisuala eta herri mailan identifikatzailea delako.

Ballades populars,, edo partaidetza irekiko dantzak, nahiz eta ez izan antagonikoak aipaturiko alderdietako batzuekin, egia da gaur egun bilakabide luze batetik igaroak direla. Kasurik gehienetan, gaur egun ballade horietan entzuten dugun musika kasu askotan urrundu egiten dela zorrotz hartuta “tradizional” deitu genezakeenetik; areago kokatuko litzateke “inspirazio tradizionala”, “folk”aren, edo asko jota “erro tradizionalekoan”, talde bakoitzaren arabera. Eta gauza bera gertatzen da dantzarekin: jotak eta mateixak bakarrik iraun dute jatorrietatik hurbilago, nahiz eta estiloz eta formaz aldatu diren. Guztiarekin ere, ballade popularren fenomenoak salbuespeneko balioa du zalantzarik gabe: folklore tradizional mallorcarraren bilakaeraren emaitza da XIX. mendearen hasieratik gaur eguna arte, folklore bizi eta gaurkoa plazak eta kaleak konkistatu dituena.

Garbizale batzuei hau guztia mendetako tradizioaren itxuragabetze bat iruditu dakieke agian. Inola ere ez: historian dena da bilakaera baten emaitza, eta baldin eta Mallorcan dantza tradizionalek jarraitutasunik izan ez balute, gaur, oso litekeena da, desagertuta egotea edo egoera ia bazterrekoan aurkituko lirateke. Gaur egun plazetan eta kaleetan ikus ditzakegun dantzak ez izatea mimetikoki XIX. mendearen erdialdekoak berak hori da balioa ematen diena hain zuzen ere: bilakatu eta garai berrietara egokitu dira. Une hauetan gure identitate-erreferenteetako batzuk dira, mallorcartasunaren benetako sinboloak oso presente daudenak kalean eta behar adinako sedukzio-indarrarekin agertu direnak emigrazio iritsi berriarentzat, eta auzi hori oso kontuan hartzekoa da bizi garen egoera konplikatu honetan.

Hala eta guztiz ere, gauza bakoitza bere lekuan koka daiteke. Mostreak, iraganaren birsortze bezala, ordezkatu nahi duten garaira egokitzen saiatu behar dute, bai sonoritatean eta bai dantzan eta janzkeran ere. Ballade popularrek, aldiz, askatasun handiagoarekin joka dezakete, baina desiragarria litzateke haren bilakaera urrunegi ez joatea, gure dantzaren eta musika tradizionalaren jatorriak haietan berrezagutzea ezinezko bihurtzeraino.